Proje sözleşmesi günlük dilde farklı işlemler için kullanılabilir. Bir tüketicinin projeden konut alması, gelecekte devir vaadi ve arsa malikinin yükleniciyle anlaşması aynı sözleşme değildir. Bu rehber önce işlemi doğru adlandırmayı, ardından ana metni plan, bedel ve teslim ekleriyle birlikte incelemeyi sağlar; bütün proje türleri için imzaya hazır tek şablon sunmaz.
Sözleşmenin adından önce karşılıklı edimi belirleyin
Kim hangi işi veya taşınmaz hakkını, hangi bedel ya da pay karşılığında üstleniyor sorusuyla başlayın. Konut satışı, vaat, arsa payı karşılığı yapım ve yalnız bir hizmet işi farklı dosyalardır. Aynı projede birden çok sözleşme bulunabilir; şirket logosunun aynı olması bunları tek hukuki ilişki yapmaz. İmzacı, malik, yüklenici ve aracı rollerini karıştırmayın. Tarafların yetkisi ve işlemin şekli hukukçu tarafından açıklansın. Bu harita hangi sözleşmenin sizin olayınızda geçerli olacağına karar vermez; belirsizliği doğru uzmana taşıyacak başlangıç sorularını düzenler.
Konut tanımını plan ve teknik şartnameyle eşleştirin
Bakanlık tüketici bilgilendirmesi planlar ve teknik bilgilerin sözleşmeyle karşılaştırılmasını vurgular. Kendi incelemenizde blok, kat, bölüm, cephe, alan tanımı ve eklentileri aynı kimlik altında toplayın. Ana metnin bir bölümü anlatıp broşürün başka daireyi göstermesi halinde farkı açıklatın. Net ve brüt etiketlerini kendiniz dönüştürmeyin; alanın nasıl tanımlandığını teknik uzmana sorun. Ortak alan vaadiyle kişisel daire donanımı ayrı görünsün. Onaylanmış plan, taslak ve pazarlama görselinin sürümleri karışmasın; açıklanmamış bölüm seçimini sonradan çözülecek küçük detay saymayın.
Bedeli dahil işler, ek tercihler ve işlem gideri olarak ayırın
Toplam sözleşme bedelinin hangi işi ve teslim düzeyini kapsadığını açıklatın. Ürün yükseltmesi, farklı donanım, kurum işlemi veya başka hizmet için ayrı bedel konuşuluyorsa bunu aynı toplamın içinde kaybetmeyin. Tutarın belli, teklif aşamasında veya koşula bağlı olduğunu işaretleyin. Para birimi ve ödeme alıcısı değiştiğinde sözleşme dosyasıyla yeniden karşılaştırın. Vergi, finansman ve resmî giderlerin kişisel sonucunu mali ve hukuki uzmanlara bırakın. Burada sabit proje maliyeti hesaplanmaz; açıklanmayan kalemi ücretsiz, ilerideki desteği kesin gelir saymadan bütçe görüşmesi hazırlanır.
Değişiklik talebinde eski ve yeni kapsamı birlikte görün
Plan, ürün veya teslim aşaması değişiyorsa hangi tarafın ne önerdiği ve hangi ekin değiştiği belli olsun. Alan, fiyat, günlük kullanım ve takvime etkisini ayrı açıklatın. Yeni bir çizimin gönderilmesini ortak kabul oluştu diye değerlendirmeyin. Eski sürümü silmeden son metnin hangi değişikliklerle hazırlandığını kaydedin. Teknik çözümün uygunluğu ve değişikliğin hukuki etkisi farklı uzmanlıklar gerektirir. Ön ödemeli tüketici konutuna özgü bir kuralı başka yapım ilişkisine otomatik uygulamayın. Belirsiz ekin sonradan hazırlanacağı sözüyle geri alınması güç taahhütleri olağanlaştırmayın.
Takipte ödeme, teknik ilerleme ve teslimi ayrı kapatın
İmzalı dosyadan aşama, beklenen belge, ilgili kişi ve açık soru listesi çıkarın. Şantiyedeki görüntüyle uzman ilerleme değerlendirmesi aynı kanıt değildir; sahada kişisel teknik deneme yapmayın. Ödeme yapılması, anahtar verilmesi, tapu işlemi ve ilgili izin belgesi farklı sonuçlar olabilir. Teslim görüşmesinde daire içi, ortak alan, eşya ve belgeler için açıklanan kapsamı karşılaştırın. Eksiklikte uygun bildirim ve başvuru yolunu hukukçuya değerlendirin. Takip listesi yeni bir sözleşme, teknik kabul tutanağı veya alacak hesabı değildir; mevcut ilişkinin açık işlerini kaybetmemeyi sağlar.
Proje sözleşmesi hakkında sık sorulanlar
Aynı satış ofisinin metni her işlemde kullanılabilir mi? İşlem türü ve taraf sıfatı belirlenmeden tek şablona güvenilmemelidir. Broşürdeki her resim sözleşme eki midir? Hangi belgenin hangi sürümle dosyaya dahil edildiği ayrıca açıklanmalıdır. Yeni malzeme önerisi daha pahalıysa otomatik daha iyi teslim midir? Teknik özellik ve kullanım hedefi ayrı değerlendirilir. Sözleşmede teslim tarihi yazması bütün belirsizliği çözer mi? Beklenen teslim olayının kapsamı ve açık koşulları da anlaşılmalıdır. Bu cevaplar kişisel sözleşmenin geçerliliği veya uyuşmazlık sonucu hakkında onay vermez.
Alıcı, satıcı ve yüklenicinin rolünü aynı isim altında toplamayın
Alıcı için hangi bölümün hangi kapsamla edinileceği, satıcı için hangi hakkı hangi sıfatla sunabildiği ve yüklenici için üstlenilen iş ayrı açıklanmalıdır. Aynı şirketin birden çok rolü olması bile belgelerin aynı edimi düzenlediğini göstermez. Örneğin satış görüşmesinde verilen çizimle yapım dosyasındaki sürüm farklıysa her tarafın hangi belgeye atıf yaptığı sorulsun. Arsa malikinin paylaşım sözleşmesiyle sonradan konut alan kişinin belgesi birbirinin yerine konulmasın. Tüketiciye özel konut kuralını bütün taraf ve işlem türlerinin ortak koşulu gibi sunmayın.
Ekli ayrıntılı dosyanın yararı ile sürüm yükünü karşılaştırın
Plan ve teknik şartname, hangi ürün ve teslim düzeyinin konuşulduğunu görünür kılabilir; fakat eklerin sürümü belirsizse çok belge bulunması daha fazla karışıklık yaratabilir. Kısa metin hızlı okunabilir, ancak açıklanmayan bölüm ve ödeme kapsamı sonraya bırakılmış olabilir. İki seçeneği sayfa sayısı yerine aynı soruların nerede cevaplandığıyla karşılaştırın. Ana metinle ekler arasında çelişki varsa tüketici kendi tercih ettiği metni kesin üstün kabul etmesin. Açıklanan yarar ve açık yük birlikte kaydedilsin; kapsamlı dosya her maddenin hukukî uygunluğunu garanti etmez.
İmza öncesi görüşmeden teslim dosyasına uzman çıktıları
İlk aşamada taraf, taşınmaz ve işlem türünü belirleyin; ardından bölüm/plan, bedel ve teslim eklerini aynı sürüme getirin. Hukukçu gerekli şekil, temsil, ödeme, güvence ve aksama hükümlerini; teknik uzman alan tanımı, plan sürümü, malzeme ve tamamlanma ölçütlerini incelesin. İmza sonrası değişiklikleri eski metni silmeden kaydedin; ilerleme, ödeme ve belge işlemlerini ayrı takip edin. Teslimde daire, ortak alan ve resmî belge kapsamını karşılaştırın. Her uzmanın hangi belgeyi hangi soruyla incelediği belli olsun; bu harita teknik kabul veya hukukî onay belgesi değildir.
| Örnek belge veya teklif | Açıklanacak fark | İnceleme alanı |
|---|---|---|
| Broşür ve sözleşmede farklı bölüm | Blok, kat ve plan sürümü | Taraf açıklaması ve hukukî/teknik inceleme |
| Bedel sabit deniyor; ek ürün ayrıca | Dahil iş / tercih / işlem gideri | Bütçe kapsamı ve sözleşme |
| Aynı logo, farklı imzacı | Satıcı / yüklenici / temsilci | Taraf ve yetki |
| İlerleme fotoğrafı gönderiliyor | Görüntü / teknik rapor / ödeme koşulu | Teknik çıktı ve sözleşme aşaması |
Konut projesi tüketici hazırlığıdır; hazır sözleşme veya uygunluk onayı değildir. İşlem türüne uygulanacak şekil, hak ve yükümlülükleri hukukçuyla, plan ve teknik ekleri ilgili uzmanla değerlendirin.
Hazırlayan: Bağcılar Emlakçısı